Doktor Ahmad Sa’d Damanhuriy “Xoja Buxoriy” madrasasida

Doktor Ahmad Sa’d Damanhuriy “Xoja Buxoriy” madrasasida

 

14 август куни “Хожа Бухорий” ўрта махсус ислом билим юртига Ўзбекистон халқаро ислом академияси ҳузуридаги Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази бош илмий ходими доктор Аҳмад Саъд Даманҳурий Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази мутахассислари ҳамроҳлигида ташриф буюрди.

Ташриф давомида билим юртининг ўқитувчилари билан “Таъвилот ал-Қуръан” асари ҳақида давра суҳбати ташкил этилди. Унда Имом Мотуридий ҳазратларининг ислом ривожи ва ақида мусаффолиги йўлида қилган хизматлари, ёзган асарларининг ислом оламидаги ўрни ҳақида суҳбатлашилди. Шунингдек, бугунги кундаги бидатчи тоифалар, хусусан Сохта салафийларнинг пуч даъволари ҳақида тўхталиб, уларга қарши бир неча раддиялар келтириб ўтилди.

Суҳбат сўнгида билим юрти ўқитувчилари томонидан берилган саволларга жавоб берилди.

Маълумот учун: Аҳмад Cаъд Даманхурий 1978 йилда Миср Араб Республикасида таваллуд топган. 2000 йилда Қоҳира университети “Усул ад-дин” факультетини, 2005 йилда “Ал-Азҳар” университетда магистратура босқичини тамомлаган. 2015 йилда мазкур университетда “Имом Мотуридий ва унинг тафсирдаги услуби” мавзусида докторлик диссертациясини ҳимоя қилган. 2004-2013 йилларда Баҳрайн давлати Таълим вазирлиги маърузачиси, 2015-2016 йилларда Қоҳирада Имом Табарий Академияси профессори, 2019-2020 йилларда Султон Муҳаммад ал-Фотиҳ университети (Туркия) устози ва тадқиқотчиси сифатида фаолият олиб борган.

Аҳмад Cаъд Даманхурий мотуридий таълимоти ва тафсир борасида бир қатор китоблар нашр қилган. Жумладан, “Имом Мотуридий ва унинг тафсирдаги услуби”(2019), “Ҳидоят байроғи Абу Мансур Мотуридий ҳақидаги эътирозларга раддиялар”(2018) “Аҳли сунна наздида маърифат назарияси”(2018) ва б. Шунингдек “Ҳадис энциклопедияси” каби нашрларда фаол иштирок этган. Бундан ташқари, Миср, Баҳрайн, Туркия каби қатор хорижий давлатларда бир қатор маҳорат дарслари, семинар-тренинглар ўтказган, кўплаб маҳаллий ва халқаро анжуманларда илмий маърузалар билан иштирок этиб келмоқда.

Манба: xojabuxoriy.uz

Musulmonlar manfaatlari yo‘lida sarflangan umr

Musulmonlar manfaatlari yo‘lida sarflangan umr

2021 yil 15 avgust kuni o'z umrini musulmonlar manfatlariga ega bo'lmaydilar, halqaro miqyosida saqlanib qolishi alloma, O'zbekiston musulmonlari boshqaruvi raisi, muftiy Usmonxon Aliimov hazratlari foniy dunyodan bokiy dunyoga rihlat qiladilar.

Muftiy xazratlari 1950 yil Samarqand viloyati Ishtixon tumani tug'ilgan guruhlar. 1982-1983 yillarda Buxoro shahridagi Mir Arab madrasasida, 1983-1987 yillarida Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida, 1989-1990 yillarda Markokash davlatidagi “Qaraviyn” dorulfununida yordam ko'rsatganlar.

Usmonxon Aliimov Xazratlari 2006 yil O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi lavozimiga tayinlib, 15 yildan ortiq vaqt davomida muftiy lavozimida xalqqa xizmat ko'rsatiladi.

Shuni boshqacha qilib aytadigan bo'lsak, muftiy Usmonxon Aliimov hazratlari nafoat yuritamizda, balki butun musulmonlar olamida ko'zga ko'rsatgan olimlardan biri edilar. U zotning butun dunyosi musulmonlarning bajarilishi birligini ta'minlasin, xususan, yuritamizda asrlar davomida ajodlarimiz tomizishni davom ettirishni kelinotgan moturidiylik akidaviy ta'limoti va xanafalik mazhablarining qadriyatlarini asrab-avaylash va keng targ'ib qilishga yordam berishi mumkin. Jumladan, muftiy xazratlari “Dunyoning eng yaxshi nufuzli 500 musulmonlari” ro'xatidan munosabatlarni o'rgatish.

Shu bilan bir qatorda, o'zbek kelayotgan yosh avlodni diniy va millat qadriyatlariga sadoqat ruhida tarbiya, islom dinini mo'tadil ta'limotini tarqatish sohasida olib borgan ishlarining natijalari, O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat mirziyoyev 2020 yil 1 yanvardagi Farmoni asosi “ el -yuliy yordami”

Muftiy xazratlarning yuritilmasida Imom Moturidiy va moturidiylik ta'limotini chukur qilish va keng targ'ib qilish kushgan beqiyos Xissasinini boshqa yordam berish kerak. Jumladan, O'zbekiston xalkaro islom akademiyasi huzurida tashkil etilgan Imom Moturidiy halqaro ilmiy-tadqiqot markazining faoliyatini yo'lga qo'yishga va jadallashtirishga amaliy ko'mak berganlari xabarofga sazovor. Muftiy xazratlari Markaziy qoshida tashkil etilgan, dunyoning kozga korgan olimlari va jamoat arboblari tarkibiga kiruvchi Xalkaro ilmiy ilmiy san'at raisi sifatidagi moturidiylik va oshkoralik ta'limotlari takliflari-etuk olimlarning yahlit goyasi atrofidagi jipsashishlariga, bir-biriga yordam berish uchun-taklif qilish mumkin. Жумладан, зот u Халқаро илмий ҳайъат нинг 2021 йил 17 мартkuni bo'lib o'tgan birinchi sonli yig'ilish da Xayyotning istiqbolli rejalari, islom olamida mo'tadil ta'limotini keng targ'ib qilish, diniy ta'lim muassasalaridan moturidiylik ta'limotini viqtish jaraenini yangi bosqichiga o'lib chiqish kabi bir tashkilot vazifalarini ko'tarib chiqqan edilar. Ushbu takliflar Xalqaro ilmiy ilmiy san'at a'zolari - Muhammad Nazir Ayyad, baqza Bakriy, Said ibn Abdullatif Fuda, Ahmad Saad Daman respublikasi, Kamoliddin Nuriddin Merjuniy, Mustafo Cherich, Hulya Alper kabi taniqli olimlar tomizish alifofi etilgan.

Шу билан бир қаторда, муфтий ҳазратлари Ўзбекистон мусулмонлари идораси тасарруфидаги диний таълим муассасаларида мотуридийлик таълимотининг ўрганилишига ҳам алоҳида эътибор қаратганлар. Жумладан, айнан у зотнинг раҳбарлиги остида 2020 йилдан диний таълим муассасаларининг ўқув режасига “Мотуридия таълимоти ва замонавий диний қарашлар” номли махсус курс киритилди.

Муфтий ҳазратлари атоқли олим, моҳир муфассир сифатида бир қатор асарлар ёзганлар. Жумладан, у зотнинг Қуръон тафсирига бағишланган “Тафсири Ирфон” асари юртимиз мусулмонларининг севиб ўқийдиган китобларидан бирига айланиш билан бир қаторда, исломшунос олимларнинг столидан доимий жой эгаллаган манбага ҳам айланган. Шунингдек, муфтий ҳазратлари “Имом Бухорий – муҳаддислар султони”, “IX-X асрларда Самарқандда калом илмининг ривожланиши”, “Оилада фарзанд тарбияси”, “Ислом маърифати йўлида”, “Ҳаётбахш маънавий мерос”, “Бухорий бобом” каби бир қатор асарларнинг муаллифи сифатида юртимиз мусулмонларининг маънавий-диний эҳтиёжини қондиришга, ислом динига ёт бўлган ғоялар тарқалишининг олдини олишга, ёшларнинг аждодларимиз маънавий меросига муносиб авлод бўлиб тарбия топишларига бебаҳо ҳисса қўшган.

Alloh taolo Qur'onda olimlar haqida shunday dasturiyat yaratgan:

Olloh sizlardan imon keltirganlarni va ilm berilgan darajadagi darajalarni ko'taradi (Mujodala surasi, 11-oyat).

Rasululloh sollolohu alayhi vasallam: “Olimlar anbiyo hayoti vorislaridir. Anbiyolar dinor ham, dirham ham meros ham foydalanadilar. Ular ilmni meros ishlatganlar. Kim uni olsa, ulug' nasibani o'libdi ” , - deganlar (Imom Termiziy va Imom Abu Dovud rivoyati).

Alloh subhonahu va taolo muftiy xazratlarini isloh qilish. Oila a'zolariga ushbu judolik evaziga ulkan ajru mukofotlar, guzal sabr ato etsin!

Albatta, biz Allohnikimiz va Unga qayg'uvchimiz!    

TARIXDAN SO‘ZLOVChI QAYROQ TOSHLAR MISRLIK ULAMO DIQQATINI TORTDI

TARIXDAN SO‘ZLOVChI QAYROQ TOSHLAR MISRLIK ULAMO DIQQATINI TORTDI

Ҳафталик халқаро семинарлар доирасида Ўзбекистон халқаро ислом академияси ўқитувчиси А.Даманҳурий марказ илмий ходимлари ҳамроҳлигида Самарқандда жойлашган Имом Мотуридий мақбарасини зиёрат қилди. Олим Самарқандни бориб кўриш шарт бўлган дунёдаги 50 та шаҳардан бири сифатида бежиз эътироф этилмаганини, бу эса кўҳна кентда яшаб ўтган алломалар ҳаёти, улар қолдирган бой илмий меросни ўрганиш ва кенг тарғиб этиш бугунги кун авлодлари учун юксак шараф эканини таъкидлади.

Зиёрат давомида олимга Имом Мотуридий мақбарасининг бунёд этилиш тарихи ва яқин йилларда мазкур ёдгорлик мажмуасини зиёрат марказига айлантириш ҳамда Самарқанд шаҳрида ислом дини, минтақада ўтган йирик дин намояндалари мероси, моддий ва маданий мерос объектларини акс эттирувчи тематик хиёбонни яратиш бўйича олиб борилаётган тизимли ишлар ҳақида маълумот берилди. Мақбарада бир неча асрлардан буён асраб келинаётган, ҳар бирида бир нафар уламо ҳаёти ҳақида қисқача биографик маълумотлар туширилган қайроқ тошлар Даманҳурий диққатини тортди. Аҳмад Саъд марҳум тўғрисидаги маълумотлар қолдириш учун тилсимон шаклдаги тошлар танланганининг сабабига оид қизиқарли фаразни баён этди. Тахминларга кўра, юрт олиму уламолари кейинги авлод вакилларига ўзлари ҳақидаги баъзи маълумотларни сўзловчи “тил” қолдирган.

Аҳмад Саъд ўз илмий фаолиятини бевосита Имом Мотуридий ҳаёти ва илмий меросига бағишлаганидан ғоят мамнун эканлиги ва умрбод бор илми ва ғайратини мотуридийлик таълимотини тадқиқ ва тарғиб этишга сарф қилишини фахр билан тилга олди.

Илмий семинарлар ҳафталиги давомида Аҳмад Саъд Даманҳурий шунингдек, мотуридийлик таълимоти давомчиси, буюк мутакаллим олим Абу Муин Насафий туғилиб ўсган юрт қадимий Насаф шаҳрига ҳам бориши ва Насафий алломалар мақбараларини зиёрат қилиши режалаштирилган.

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази 
Матбуот хизмати
O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Usmonxon Alimov vafoti munosabati bilan hamdardlik

O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Usmonxon Alimov vafoti munosabati bilan hamdardlik

O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Usmonxon Alimov

O‘zbek xalqi og‘ir judolikka uchradi. Mashhur diniy ulamo, atoqli jamoat arbobi, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Usmonxon Temirxon o‘g‘li Alimov shu yil 15 avgust kuni 71 yoshida vafot etdi.

U.Alimov 1950-yil 1-yanvarda Samarqand viloyati Ishtixon tumanida tug‘ildi. 1982-1983-yillarda Buxoro shahridagi Mir Arab madrasasida, 1983-1987-yillarda Toshkent islom institutida, 1989-1990-yillarda Marokash davlatining Qaraviyyin universitetida tahsil oldi.

U muqaddas dinimiz asoslarini, arab va fors tillarini chuqur egallab, 1980-2006-yillarda Samarqand viloyati Payariq tumanidagi Imom Buxoriy masjidida imom noibi, imom-xatib vazifalarida samarali faoliyat olib bordi. Buyuk ajdodimiz Imom Buxoriy abadiy orom topgan tabarruk ziyoratgohda olib borilgan keng ko‘lamli qurilish-obodonlashtirish ishlarida yuksak tashkilotchilik va tashabbuskorlik qobiliyatlarini namoyon etdi.

Usmonxon domla o‘zini “Imom Buxoriyning xodimi” deb hisoblar va bunday sharafli nom bilan doimo faxrlanar edi. U muhaddislar sultoni bo‘lmish buyuk bobomizning hayoti va ijodi to‘g‘risida yurtimizda birinchilardan bo‘lib “Imom Buxoriy barakoti” asarini yozgan yetuk ulamo edi.

2000-2006-yillarda Samarqand viloyati bosh imom-xatibi lavozimida sidqidildan mehnat qilib, katta bilim va hayotiy tajribasini ezgu amallarga safarbar etdi.

U.Alimov 2006-yili O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy lavozimiga saylandi. O‘tgan davr mobaynida u respublikamizda ijtimoiy-ma’naviy, diniy-ma’rifiy muhit barqarorligini ta’minlash, dinimizning insonparvarlik mohiyatini asrash va keng targ‘ib etish, yosh avlodni milliy qadriyatlarga hurmat va bag‘rikenglik ruhida tarbiyalash, sohada malakali mutaxassislar tayyorlash ishiga beqiyos hissa qo‘shdi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasida so‘nggi yillarda amalga oshirilgan diniy sohadagi islohotlar, xususan, yangi madrasa va masjidlarning ochilishi, Qur’on o‘qitish kurslarining tashkil qilinishi, Qur’oni karimning arab va o‘zbek tillarida chop etilishi, idora qoshida axborot markazining tashkil etilishi, “Vaqf” xayriya jamoat fondining faoliyatini yo‘lga qo‘yish, musulmon mamlakatlari va xorijiy hamkorlar bilan munosabatlarning mustahkamlanishi kabi xayrli ishlarda muftiy hazratning xizmatlari katta bo‘ldi.

Usmonxon Alimov yurtimiz musulmonlarining hurmat-ehtiromiga sazovor bo‘lish bilan birga, nafaqat Markaziy Osiyoda balki musulmon dunyosida yuksak obro‘-e’tibor qozongan ulkan ilm va ma’rifat sohibi sifatida e’tirof etilgan zot edi.

U 2012-yilda Islom olami uyushmasi ta’sis majlisining a’zosi hamda Butundunyo ulamolar kengashi a’zosi etib saylandi. So‘nggi yillarda Iordaniyaning Islomiy strategik tadqiqotlar markazi tomonidan e’lon qilinadigan “Jahonning eng nufuzli 500 musulmoni” ro‘yxatidan munosib o‘rin egalladi.

U.Alimov islomning barcha ilmlari sohasida tan olingan benazir olim edi. Unga O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasining faxriy doktori unvoni berilgan edi. Muftiy hazratning qalamiga mansub “Tafsiri Irfon” asari Qur’oni karim ma’nolarini ona tilimizda mahorat bilan aks ettirgan muhtasham kitobdir.

Olimning “Imom Buxoriy – muhaddislar sultoni”, “Hazrati Imom”, “Yoshlar – kelajagimiz”, “Rasulullohning muborak vasiyatlari”, “Oilada farzand tarbiyasi” kabi o‘nlab kitoblari, yuzdan ziyod ilmiy-ommabop maqolalari el-yurtimiz o‘rtasida ma’lum va mashhur bo‘ldi.

U.Alimov hamisha odamlar bilan birga, xalqning dardu quvonchiga sherik bo‘lib yashadi. Aholining ma’rifiy savodxonligini oshirish maqsadida “So‘ragan edingiz” degan maxsus rukn tashkil qilib, jamoatchilikni qiziqtirgan ko‘plab bahsli masalalarga yillar davomida javob va yechim topib berdi.

U.Alimov davlatimiz va xalqimiz oldidagi unutilmas xizmatlari, jamiyatimizda bag‘rikenglik va dinlararo totuvlik muhitining mustahkamlanishiga qo‘shgan munosib hissasi uchun “El-yurt hurmati” ordeni bilan taqdirlangan edi.

Xalqimizning ajoyib farzandi, mashhur ulamo, atoqli jamoat arbobi, yoshlarning mehribon ustozi, kamtarin va samimiy inson Usmonxon Alimovning yorqin xotirasi qalblarimizda hamisha saqlanib qoladi.

 

 

Sh.Mirziyoyev, T.Norboyeva, N.Ismoilov,
A.Aripov, Sh.Minovarov, S.Turdiyev, S.Toshboyev